Spółdzielnię socjalną może założyć grupa minimum 5 osób, liczba członków nie może przekroczyć 50.
Wyjątek stanowią spółdzielnie socjalne, które powstają z przekształcenia spółdzielni inwalidów lub niewidomych. W ich przypadku ilość członków nie została ograniczona.
Członkami spółdzielni socjalnej mogą zostać osoby zagrożone marginalizacją i wykluczeniem społecznym, mające jednak pełną zdolność do czynności prawnych.
Ustawa o spółdzielniach socjalnych precyzyjnie określa grupę osób mogących stworzyć spółdzielnie socjalną, są to osoby:
1. bezrobotne (zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy),
2. osoby wymienione w art. 1 ust. 2 pkt 1-4 i 7 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym:
• bezdomne realizujące indywidualny program wychodzenia
z bezdomności, w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej,
• uzależnione od alkoholu po zakończeniu programu psychoterapii w zakładzie lecznictwa odwykowego,
• uzależnione od narkotyków lub innych środków odurzających, po zakończeniu programu terapeutycznego w zakładzie opieki zdrowotnej,
• chore psychicznie, w rozumieniu przepisów o ochronie zdrowia psychicznego,
• zwalniane z zakładów karnych, mające trudności w integracji ze środowiskiem,
• uchodźcy realizujący indywidualny program integracji,
w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej
3. niepełnosprawne, zgodnie z ustawą z dnia 27 sierpnia 1997r.
o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Członkowie spółdzielni socjalnej

Członkowstwo spółdzielni mogą nabywać:
1. osoby fizyczne
• zagrożone wykluczeniem społecznym, należące do grupy założycieli,
• zagrożone wykluczeniem społecznym, należące do grupy założycieli, ale posiadające ograniczoną zdolność do czynności prawnych,
• fachowcy/specjaliści – są to osoby spoza grupy zagrożonych wykluczeniem społecznym pod warunkiem jednak, że ich praca na rzecz spółdzielni wymaga szczególnego rodzaju kwalifikacji, których pozostali członkowie spółdzielni nie mają. Liczba tych osób nie może być jednak większa niż 20 % ogólnej liczby członków spółdzielni socjalnej (np. 5 założycieli spółdzielni może przyjąć na członka 1 fachowca).
2. osoby prawne
• organizacje pozarządowe, o ile statut spółdzielni nie stanowi inaczej,
• gminne osoby prawne, których statutowym zadaniem jest działanie na rzecz reintegracji społecznej i zawodowej mieszkańców gminy np. centra integracji społecznej, kluby integracji społecznej.

W przypadku osób fizycznych, członkowie spółdzielni socjalnej i spółdzielnia mają obowiązek pozostawiania ze sobą w stosunku pracy. Między spółdzielnią a członkami powinna być podpisana spółdzielcza umowa
o pracę. Warto pamiętać, że osoba bezrobotna, która zostaje członkiem spółdzielni straci status osoby bezrobotnej w momencie podpisania spółdzielczej umowy o pracę lub w dzień otrzymania dotacji z powiatowego urzędu pracy.


Źródło:
1. ustawa o spółdzielniach socjalnych z dnia 27.04.2006r.
2. ustawa z dnia 16.09.1982 r. - Prawo spółdzielcze
3. ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z dnia 20.04.2004r.
4. Broszura wydana przez Stowarzyszenie Klon/Jawor „Jak założyć spółdzielnię socjalną” – autor: Beata Kwiatkowska, Monika Chrzczonowicz – Warszawa 2007r.