Osoba bezrobotna ma prawo do:

• otrzymania pomocy w uzyskaniu odpowiedniego zatrudnienia, 
• korzystania z poradnictwa zawodowego, 
• korzystania z kursów zawodowych organizowanych przez Urząd Pracy, 
• ubiegania się o sfinansowanie szkolenia na indywidualny wniosek lub w ramach pożyczki szkoleniowej, 
• świadczeń publicznych zakładów opieki zdrowotnej, otrzymywania zasiłku dla bezrobotnych

Osoba bezrobotna ma obowiązek:

• zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonych terminach w celu potwierdzenia swej gotowości do podjęcia pracy i uzyskania informacji o możliwości zatrudnienia lub szkolenia. 

• przyjmowania propozycji odpowiedniego zatrudnienia tj. do którego ma wystarczające kwalifikacje lub może je wykonywać po uprzednim szkoleniu, jeżeli jego stan zdrowia pozwala mu na wykonywanie tego zatrudnienia, a łączny czas dojazdu do miejsca zatrudnienia i z powrotem środkami transportu zbiorowego nie przekracza 3 godzin. 

• poddania się badaniom lekarskim  lub psychologicznym mającym na celu ustalenie zdolności do pracy; osoba, która odmówiła poddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym mającym na celu ustalenie zdolności do pracy, traci status osoby bezrobotnej.

• do zwrotu kosztów szkolenia, którego nie ukończyła z własnej winy, chyba, że powodem nieukończenia szkolenia było podjęcie zatrudnienia. Osoba skierowana na szkolenie ma obowiązek niezwłocznego przedstawienia we właściwym powiatowym urzędzie pracy świadectwa lub zaświadczenia o ukończeniu szkolenia. 

• pisemnego zawiadomienia w ciągu 7 dni powiatowego urzędu pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub pozarolniczej działalności oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego albo utratę prawa do zasiłku. Bezrobotny, który podjął zatrudnienie, inną pracę zarobkową lub działalność przynoszącą dochód bez powiadomienia o tym właściwego powiatowego urzędu pracy, podlega karze grzywny nie niższej niż 500zł (art. 119 ust. 2 ustawy).

• bezrobotny, który w okresie krótszym niż 10 dni przebywa za granicą lub pozostaje w innej sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia, nie zostaje pozbawiony statusu bezrobotnego, jeżeli o zamierzonym pobycie lub pozostawianiu w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia zawiadomił powiatowy urząd pracy. Zasiłek za ten okres nie przysługuje. Całkowity okres zgłoszonego pobytu za granicą oraz brak gotowości do pracy z innego powodu nie może przekroczyć łącznie 10 dni w okresie jednego roku kalendarzowego(art. 75 ust. 3 ustawy).

• Bezrobotny jest obowiązany do składania lub przesyłania powiatowemu urzędowi pracy pisemnego oświadczenia o przychodach oraz innych dokumentów niezbędnych do ustalenia jego uprawnień do świadczeń przewidzianych w ustawie – w każdym miesiącu – w przypadku bezrobotnych z prawem do zasiłku; w terminie 7 dni od dnia uzyskania przychodów – w przypadku bezrobotnych bez prawa do zasiłku. W razie niedokonania tych czynności zasiłek lub inne świadczenia z tytułu bezrobocia przysługują od dnia złożenia oświadczenia i innych wymaganych dokumentów (art. 75 ust. 6 ustawy).

• Osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji (art.76 ust. 1 ustawy). Za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się:

  • świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach,
  • świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie,
  • zasiłek, dodatek szkoleniowy, stypendium lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy, wypłacone osobie, za okres za który nabyła prawo do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 78 ustawy,
  • koszty szkolenia, w przypadku określonym w art. 41 ust. 6,
  • zasiłek wypłacony za okres, za który, w zawiązku z orzeczeniem sądu, wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę,
  • świadczenie pieniężne wypłacone z Funduszu Pracy za okres po śmierci uprawnionego (art. 76 ust. 2 ustawy)

Kwoty nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

• w każdym przypadku zmiany miejsca zameldowania lub pobytu bezrobotny obowiązany jest zawiadomić powiatowy urząd pracy, w którym jest zarejestrowany, podając aktualne miejsce zameldowania lub pobytu. 

• osoba, która ma zamiar zmienić miejsce zameldowania lub pobytu, informuje powiatowy urząd pracy, w którym jest zarejestrowana, o terminie tej zmiany i składa wniosek o przesłanie odpisów karty rejestracyjnej oraz innych dokumentów do powiatowego urzędu pracy właściwego ze względu na planowane miejsce zameldowania lub pobytu. 

• osoba, która zmieniła zameldowanie lub miejsce pobytu, zgłasza się w powiatowym urzędzie pracy, właściwym dla aktualnego miejsca zameldowania lub pobytu, w terminie 14 dni od dnia zmiany miejsca zameldowania lub pobytu.

• bezrobotny, któremu za okres pobierania zasiłku lub innego świadczenia z Funduszu Pracy, odpowiedni organ przyznał prawo do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej renty socjalnej, zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego, zobowiązany jest do zwrotu tego zasiłku lub świadczenia z Funduszu Pracy
  

• w przypadku czasowej niezdolności do pracy, bezrobotny obowiązany jest zawiadomić powiatowy urząd pracy w terminie 2 dni i przekazać powiatowemu urzędowi pracy zaświadczenie o tej niezdolności wystawione na odpowiednim wzorze – ZUS ZLA;